فن بیان چیست و چگونه فن بیان خوبی داشته باشیم؟

فن بیان چیست

فن بیان چیست؟

یکی از اولین پرسش هایی که به ذهن می آید این است که اصولا فن بیان چیست و چطور می شود فن بیان خوبی داشته باشیم و با دیگران ارتباط موثری برقرار کنیم. در این مقاله به صورت مفصل در مورد پرسش اول یعنی فن بیان چیست صحبت می کنیم و آن را از جنبه های دیگری بررسی خواهیم کرد.
فن بیان چیست

 

فن بیان و تفکر (خِرد)

درپاسخ به سوال فن بیان چیست بد نیست بدانید که برخی بر این باورند که با دانستن تکنیک های بیان  و مداومت بر انجام تمرینان قادرند خود را فردی با ارتباط و فن بیان بالا جلوه دهند. این دید گرچه ممکن است در ابتدا جالب باشد اما مطمئنا کوتاه مدت است و به دلیل تکیه نداشتن بر تفکر قوی با شکست روبرو می شود. چرا که یک بیان زیبا و موثر از تفکر و دیدی زیبا ناشی می شود و با دانستن تکنیک های فن بیان تا حدودی بر نحوه ارائه خود مسلط می شویم اما با ندانستن تکنیک های تفکر، چیزی برای ارائه نداریم !

دقیقا مانند این است که بخواهیم با ماشین فولکس در تعقیب پورشه باشیم!

در فن بیان نیاز اصلی ما ظرفیت و توانایی فکری ماست که منبع اصلی کلام است. گنجینه کلام با تفکر کامل می گردد و توسعه می یابد. البته تفکر هم به تنهایی صورت نمی گیرد و در کنارش مطالعه ، مشورت و ارتباط، ابزار های مهمی هستند که به بالا بردن سطح تفکر کمک اساسی می کنند.

حالب است که در احادیث اسلام  اهمیت فراوانی به فرآیند تفکر داده شده به گونه ای که امام صادق(ع)  آن را  برتر از هزار سال عبادت می دانند. (منبع)

در آیه ۱۹۰ از سوره مبارکه  آل عمران هم می خوانیم « انّ فی خلق السّماوات و الارض و اختلاف الّیل و النّهار لَایات لاولی الالباب»همانا در خلقت آسمان ها و زمین و رفت و آمد شب و روز نشانه هایی برای خردمندان است. در آیات دیگری هم از سرنوشت مردمی می خوانیم که اهل تفکر نبودند و سر انجام  بدی شامل حالشان شد.

 

تفکر خلاق و جانبی

در زمان کنونی هم    دکتر ادوارد دبونو ( پیشتاز عرصه تفکر خلاق در دنیا و ابداع کننده مفهوم تفکر جانبی)  در کتاب شش کلاه تفکر با تقسیم بندی جنبه های مختلف تفکر ،شیوه رسیدن به یک تفکر سالم را مطرح می کنند. ایشان از رنگ های مختلفی برای نشان دادن این جنبه ها استفاده می کنند.بنا براین وقتی موضوعی مطرح می شود ما باید آن را از جنبه های مختلف مورد بررسی قرار دهیم تا به یک نتیجه منطقی برسیم. به عنوان مثال وقتی به اصطلاح کلاه سیاه را در مورد آن موضوع به سر می کنیم فقط به جنبه های منفی و پیامدهای موضوع نگاه می کنیم  و آن را بررسی می کنیم یا وقتی کلاه سبز بر سر می کنیم فقط به دنبال روش های خلاقانه و غیر کلیشه ای می رویم و به جنبه های دیگر توجه نمی کنیم.

 کلاه سفید: ارائه آمار و ارقام و اطلاعات لازم بدون هیچ پیش داوری

کلاه قرمز: احساسات و عواطف

کلاه سیاه: جنبه های منفی و نبایدی موضوع

کلاه زرد: جنبه های مثبت و فایده های موضوع

کلاه سبز: ارائه راه حل های خلاقانه و جدید

کلاه آبی: جمع بندی و نتیجه گیری و مدیریت 

فن بیان چیست

همراه ارجمند شاید این مقاله  برای شما مفید باشد:     قرص کاهش استرس سخنرانی

 

تداعی فن بیان در ذهن

شاید با پرسش فن بیان چیست  افراد خاصی مانند بازیگران، سخنرانان و مجریان موفق (البته از نظر ما) به ذهن ما خطور کنند و نحوه صحبت کردن و حرکاتشان برایمان  جالب باشند. طبیعی است که بسیاری از ما این رفتار بازیگران و سخنرانان و مجریان را  نتیجه یک استعداد قوی می دانیم و همین باعث می شود که تعداد زیادی ازما در گوشه عزلت و تنهایی و شاید درونگرایمان فرو برویم و با خود بگوییم که این کار از عهده ما خارج است. صد البته که بسیاری دیگر نیز همیشه به چشم حسرت به توانایی های این افراد نگاه می کنند و باز هم طبیعی است که توانایی های خودشان در گوشه ای خاک می خورد. تحقیقات زیادی توسط خانم آنجلا داکورث(Angela Duckworth) در دنیا انجام شد و مبنای آن  سرسختی افراد در کسب یک مهارت بود. سرسختی ترکیبی از اشتیاق و پشتکار است و کتاب پرفروش سرسختی (grit) نیز به دنیال ارزش آفرینی این ویژگی است. اما فرمول جالبی که در این کتاب به چشم می خورد و به شدت در فن بیان کاربرد دارد فرمول ،استعداد، تلاش ،مهارت است .

فن بیان چیست

همان گونه که می بینید در فرآیند کسب مهارت ، تلاش دو بار به حساب می آید.

البته منظور ما این است که برای کسب بسیاری از مهارت ها داشتن حد اقلی از استعداد کافی است تا شما با تلاش دو برابر به موفقیت در آن مهارت برسید. در این میان آن چه که به تلاش  شما ارزشی دو چندان می دهد سرسختی در کسب آن مهارت است.

 

جالب است بدانید…

بسیار ی از مهارت ها نیازمند زمانی  مستمر و مداوم برای ارزش گزاری هستند. این زمان مستمر با تقسیم به بخش های کوچکِ قابل انجام و هر روزه می تواند بسیار مفید باشد. هم چنان که در بحث تمرینات خواهیم گفت زمان زیاد و پرفشار، تضمین کننده موفقیت کلامی شما نیست و آن چه اهمیت درجه اولی دارد استمرار و سرسختی شما در اجرای تفکر و تمرینات تکنیکی کوچک و مداوم است چیزی که دارن هاردی (نویسنده و ناشر سابق مجله موفقیت در آمریکا- در کتاب معروف «اثر مرکب») آن  را اثر مرکب می نامد .چیزی که در ساخت عادت های جدید برای رسیدن به موفقیت نقش بسیار مهمی را بازی می کند.

 

چرا اصطلاح «فن بیان چیست؟» این روزها خیلی مهم شده

ما در جامعه با افراد و شغل های مختلفی رو برو هستیم. از بازاری و فروشنده  تا  پزشک و مهندس و کارگر و کارمند . بر طبق آمار نیز قسمت عمده ای از ارتباطات روزانه ما از طریق کلام است. البته از معجزه کلام نمی شود گذشت که می تواند حتی تا قرن ها باقی بماند( به عنوان نمونه نقل قول هایی که در ذهن دارید و یا ضربالمثل ها وشعرهایی که به خاطر سپرده اید)

شعر معروف سعدی

بنی آدم اعضای یکدیگرند        که در آفرینش ز یک پیکرند

با این شعر معروف  او  که

تا مرد سخن نگفته باشد          عیب و هنرش نهفته باشد

یا این گفته معروف که

اللّسان جِرمه صغیر و جُرمه کبیر( زبان، جِرمش کوچک و جُرمش بزرگ است.)

 

 

اما از آن جا که همه ما در سخن گفتن و متقاعد کردن دیگران مهارت لازم را نداریم باید این مهارت را آموزش ببینیم. چه بسا سخن هایی که زندگی ها و جوامعی  را از تحول بازداشته و از سوی دیگر سخن هایی که بسیاری از موانع را از میان برداشته است. برای نمونه به جملات و کلمات شخصیت های بزرگ دنیا نگاه کنید. 

 

فن بیان چیست       فن بیان چیست         فن بیان چیست    

 

حکایت موسسات مختلف فن بیان

از ان جا که حرف زدن و بیان از عوامل موثر ارتباط است موسسات مختلفی هم در این زمینه به ارائه خدمات و تکنیک های کلام پرداخته اند و سعی می کنند با ارائه روش های مختلف به بهتر شدن فن بیان شما کمک کنند. نکته ای که از دید برخی مخاطبان مخفی می ماند این است که توهم نتیجه گیری سریع نباید آن ها را از انجام تمرینات فن بیان و مهم تر تفکر سالم باز بدارد. چرا که برخی گمان می کنند

این موسسات می توانند آن ها را یک شبه متحول کنند. از آن جا که نگارنده در موسسات مختلفی به تدریس فن بیان پرداخته و مخاطبان مختلفی را درک کرده لازم می داند قبل از ورود به این کلاس ها هدف و نیت دقیق مخاطبان و ایستادگی با وجود ناملایمات ( توسط مخاطبان) انجام گیرد تا کلاس های پربارتری به ارمغان بیاید.

در ادامه چند موسسه که در این زمینه مشغول به تدریس هستند را به شما معرفی می نماییم.

 

کانون سخنوران پارسی زبان ایران

(تهران، خیابان ملاصدرا،خیابان شیراز جنوبی،خیابان برزیل غربی،پلاک ۱۳۶    تلفن: ۰۲۱۸۸۰۴۱۲۹۷)

 

موسسه فرهنگی و هنری ترنم اندیش

( تهران – خیابان حضرت ولی عصر(عج) – بالاتر از پارک ساعی – کوچه ساعی دوم – ساختمان سیمای ساعی – طبقه چهارم – واحد ۱۴    تلفن : ۰۲۱۸۸۲۰۳۰۳۲)

 

موسسه آوای رسای سخن ایرانیان(بیشتر ازیک نفر)

(تهران، سعادت آباد، بلوار دریا، روبروی پارک دلاوران، نبش کوچه موج،‌ پلاک ۱۱، مجموعه آموزشی بیشتر از یک نفر   تلفن: ۰۲۱۸۸۵۶۱۲۲۴)

 

شاید تا این جا دید کلی تری نسبت به این که فن بیان چیست پیدا کرده باشید اما عجله نکنید و تا انتهای مقاله همراه باشید.

 

 بد نیست به مقاله روبرو هم نگاهی بیندازید: تپش قلب در هنگام سخنرانی

 

فن بیان و فروشندگی 

راستش تا با فروشنده های بدقلق و بد خلق و شاید بی حال روبرو  نشده باشید شاید صحبت از فن بیان در فروش خیلی مفید نباشد. کم نیستند فروشندگانی که  اصول ابتدایی ترین برخورد با مشتری را نمی دانند و سعی می کنند مطابق با حال خودشان برخورد کنند. مطمئنا برای شما هم اتفاق افتاده که برخورد خوب یک فروشنده را دیده باشید و حتی اگر خریدی هم نداشته باشید اما حس خوب او شما را برای برقراری ارتباط موثر در آینده ای نزدیک آماده کرده باشد و شاید هم  در مراحل بعدی از او خرید کنید. ما معتقدیم  پول حلال و درآمد سالم شاید در مراحل بالاتر ارتباط حاصل شود و الزامی به کسب درآمد در برخورد اول نیست چرا که معتقدیم نگاه به فروش و از جمله فن بیان باید بلند مدت باشد تا اعتبار و در آمد نتیجه منطقی آن باشد.

البته فریاد تبلیغاتی  این روز های بسیاری از فروشندگان   شاید وسوسه خرید را چندبرابر کند ولی این فرآیند اگر با ارتباط منطقی و احساس خوب به همراه کیفیت کالا نباشد در نهایت به یک ارتباط یک جلسه ای منتهی می شود. در نهایت اگر فروشنده تنها از ابزار فن بیان در جهت خرید استفاده کند و سعی کند با ظاهر سازی، حتما فروش اتفاق بیفتد در بلند مدت خود را فریب داده است.

یک نکته حائز اهمیت هم وجود دارد و آن خوب گوش دادن است. فرآیندی که توسط گوش ها انجام می شود و توسط مغز تحلیل می شود. استیون کاوی Stephen Richards Covey( مشاور برجسته مدیریت و  نویسنده کتاب پرفروش هفت عادت مردمان موثر)جمله معروفی دارد .

فن بیان چیست

جالب است بدانید که خوب گوش دادن هم دارای اصولی است و نمی توانیم هر شنیدنی را گوش دادن بدانیم.

پیشنهاد می کنم اگر می خواهید بیشتر در مورد گوش دادن فعال و موثر بدانید حتما مقاله ها و ویدئوی زیر را ببینید و سپس ادامه این مقاله را مشاهده کنید.

 مقاله   مهارت گوش دادن چیست و چرا باید آن را یاد بگیریم؟

مقاله    گوش دادن فعال و موثر به روش انعکاسی

 هم چنین ویدئوی زیر از آقای جولیان ترژر( سخنران بین المللی و مدرس صدا در انگلستان، سخنور تد (TED)و نویسنده کتاب چگونه شنیده شوید) را لطفا با دقت گوش دهید.

 

 

 

 

از این که تا این جا همراهمان بوده اید از شما سپاسگزاریم: هدیه همراهی      ۵ تکنیک ساده مدیریت ترس

فن بیان و صداسازی

مطلب دیگری که در فن بیان بسیار مهم است داشتن صدایی رسا و شفاف است. البته باور برخی افراد این است که منظور از فن بیان در واقع استفاده به جا از صدای مناسب و یا داشتن استعداد خاص صدایی است. این باور هر چند ناقص است اما درجه اهمیت یک صدای شفاف و رسا را تا حدود زیادی روشن می کند. به نظر می آید ما فقط می توانیم تا حدودی کیفیت صدایمان را بهتر کنیم نه این که کلا صدایمان را متحول کنیم و انتظار داشته باشیم صدای دیگری خلق کرده ایم.

 

رفع یک ابهام در ارتباطات و فن بیان

رایج است که در زمینه ارتباطات و به خصوص زبان بدن به تحقیق معروف آلبرت محرابیان اشاره می کنند که ۵۵ درصد از یک ارتباط به زبان بدن ،۳۸ درصد به لحن کلام و فقط۷ در صد به کلماتی که استفاده می کنیم بستگی دارد.

فن بیان چیست

کسی در صحت این تحقیق شکی ندارد اما چیزی که از نگاه ها دور مانده این است که داشتن حتی بهترین زبان بدن به تنهایی مانند اجرای یک پانتومیم است که فرد سخنران و یا گوینده را به یک بازیگر تئاتر تبدیل می کند تا سخنران و گوینده و دوما این تحقیق بیشتر در مورد دوست داشتن و یا نداشتن است( متمم). در واقع تاثیر ۵۵ درصدی زبان بدن در کنار ۷ درصد کلمات است که قدرت یک ارتباط را نشان می دهد تا زبان بدن به تنهایی.

     به مقاله روبرو هم نگاهی بیندازید:  غلبه بر استرس هنگام سخنرانی

 فن بیان چه چیزهایی نمی تواند باشد؟

قطعا فن بیان فن متقاعد کردن همه آدم ها و یا همه مخاطبان نیست چرا که هدف ما در فن بیان ارائه کلمات با هدفی مشخص و در بهترین شکل ارائه از نظر ماست. درسواد رسانه ای اصطلاحی به نام فرا متن داریم یعنی شرایط حاکم بر ارائه محتوا. در فن بیان هم وجود فرامتن برای فن بیان را نباید فراموش کرد چرا که ممکن است بهترین سخن ها در بدترین شرایط یا لااقل شرایط نا بهنجار، کاملا متضاد عمل کنند. بنابراین  به این توصیه نظامی می رسیم که

 کم گوی و گزیده گوی چون در       تا ز اندک تو جهان شود پر

هم چنین فن بیان فن ایراد گرفتن کلامی از دیگران نیز نیست . ما تلاش می کنیم بیانمان زیباتر شود تا پیاممان را بهتر درک کنند و اثر گذار باشیم اما اگر با این تلاش سعی کنیم مرتب از بیان دیگران خرده بگیریم فکر ما متوجه نارسایی های کلامی آن فرد می شود و رسایی ها و زیبایی های کلامی و رفتاری اش را از دست خواهیم داد. بنابراین با خود شرط کنیم که لااقل یک نکته مثبت و قابل اجرا را از صحبت های دیگران درک کنیم تا با دقت بیشتری به سخنانش گوش بسپاریم.

 عزت نفس نتیجه فن بیان

امید وارم تا این جا موارد مهمی را در پاسخ به سوال فن بیان چیست برایتان روشن کرده باشیم. مفهوم مهم دیگری به نام عزت نفس(self steem)  وجود دارد که طبق تعبیری، احساسی است که نسبت به ارزش خودمان داریم. در واقع پیش زمینه ذهنی شما نسبت به خودتان است. این که به دنبال چه هدفی در زندگیتان هستید و اعتقادتان چیست. داشتن فن بیان مناسب در نهایت به شما کمک می کند که عزت نفس خودتان را بالا ببرید و در واقع نگرش ارزشمندتری به وجود خودتان داشته باشید.

فن بیان چیست صرفا یک پرسش نیست بلکه دربردارنده  فرهنگ و ارزشی است که برای کلام و رفتارمان نسبت به دیگران قائلیم. هرمیزان که بیان و کلاممان زیباتر وقدرتمندتر باشد قطعا تاثیر بیشتر و ارزشمندی بیشتری را باید درک کنیم.

 

دیدن مقاله روبرو هم خالی از لطف نیست: بهترین داروی ترس از سخنرانی

 

 فن بیان  و قدرت ارائه

در یکی از سخنرانی های سازمانی در مورد فن بیان، از شرکت کنندگان خواستم که در مدت زمان سه دقیقه  در مورد موضوعی صحبت کنند و در صورت امکان راهکاری ارائه دهند(البته در این جلسه یکی از ساختار های خوب سخنرانی را هم توضیح دادم). یکی از افرادی که برای این کار داوطلب شد فردی بود که تقریبا ۳۰ سال سابقه کاری داشت و هدفش از سخنرانی، آگاهی دادن مخاطبان نسبت به مساله بهینه مصرف  کردن آب بود. بعد از سخنرانی ایشان از مخاطبان خواستم که نحوه سخنرانی ایشان را بررسی کنند و جالب این که سخنرانی این فرد نه تنها کلیشه ای بود  بلکه هیچ مطلب حدید و یا راهکاری در آن وجود نداشت و صرفا تکرار مکررات بود. واقعیت پنهانی  در این داستان نهفته است و آن آگاهی یافتن از نحوه صحبت کردن(ارائه) ماست. ارائه ای که شاید خودمان تا حدود زیادی نسبت به آن بی اطلاع باشیم و از نظر خودمان حرف های خوبی برای ایراد کردن داشته باشیم اما در واقعیت، مخاطبان این گونه فکر نکنند.تاثیر حداقلی وجود کلاس های فن بیان، خود آگاهی است. زمانی که متوجه می شویم باید به چه سمتی حرکت کنیم تا ارائه های بهتر ی داشته باشیم ناخود آگاه قوه تحلیلمان فعال تر می شود. البته این شروع کار است و مابقی به این برمی گردد که چقدر و مشتاقانه به دنبال رفع ضعف ها باشیم. البته که در مدت خیلی کوتاهی نمی توانیم اشکالات زیادی را برطرف کنیم و بسیار خوب باشیم   زیرا لازم است به صورت گام به گام و جزئی تر اشکالاتمان را برطرف کنیم. به عبارت دیگر برای رسیدن به هدف بزرگ باید با تمرینات کوچک ولی مستمر و مداوم داشت.

 

دوست گرامی  شاید این مقاله برای شما مفید باشد:  مدیریت ترس از سخنرانی

 

فن بیان چیست

 

 

 

درباره نویسنده

من علی مشایخ مدرس فن بیان و مهارت های ارتباطی قصد دارم در این وبسایت مطالب کاربردی در این حوزه را با شما به اشتراک بگذارم.

مطالب مرتبط

2 نظر

نظر بدهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *